Skip to content

Korstmos

December 16, 2021

Dat je ertoe doet. Dat het wel degelijk een verschil maakt of je leeft of dood bent. Dat je leven, hoe schraal het ook moge lijken, zinvol is. Voor anderen, en daardoor voor jezelf. Dat lijkt me voor een samenleving de ondergrens.

*****

Even een omweg.

Hoe hard ik ook mijn best deed, de verhalen van de gewezen voetbalmakelaar Dejan Veljkovic in Panorama deze week over de linke soep waarin hij jarenlang heeft rondgezwommen maakten bij mij geen Grote Gevoelens los. Ik voelde niet de aandrang om verontwaardigd mijn winterpantoffel naar ’s mans televisieschermhoofd te gooien, en al evenmin om wraaklustig spoorslags naar de Brusselse Grote Markt te galopperen teneinde aldaar nog bij nachte een sfeervolle kerstgalg te timmeren. Dat ligt wellicht aan mijn vele jaren op een krantenredactie, en aan mijn algehele mensbeeld. Niets verbaast nog. Het enige wat telt, is vertedering. 

Ja maar, moeten we dan niet eindelijk eens stoppen met heel die corrupte, louter op geld beluste voetbalsector korting op de sociale lasten op die exuberante salarissen toe te staan?, opperde menig meninghebbende krachtig. Het is toch ronduit schandalig, wat daar gebeurt? De samenleving zou dat geld goed kunnen gebruiken! Immers, staat of valt onze sociaal-democratie niet met onvoorwaardelijke solidariteit? En vertaalt die solidariteit zich niet in een door de hele gemeenschap evenredig gefinancierde sociale zekerheid, zéker in deze turbulente tijden? Kortom, een binnenkoppertje. Toch?

*****

En toen las ik de nieuwsberichten over een verplichte gemeenschapsdienst voor langdurig werklozen. En overstemden de meninghebbenden meteen luidkeels mijn iel gemijmer.

*****

Ik ben ooit werkloos geweest. In de tijd dat je nog iedere dag je stempeltje moest halen, in het gemeentehuis, op een tijdstip dat je pas een dag van tevoren werd meegedeeld. Eerst stond je dan in een lange rij op het plein voor het gemeentehuis aan te schuiven, zodat de weldenkende goegemeente je eens grondig kon monsteren, in al je nutteloosheid. Binnen wachtte je achter een troosteloos loketraampje de aanblik ener ambtenaar wiens job jij probleemloos véél beter had gedaan, die met een verveeld gezicht een vakje op je kaart vulde en je daarbij aankeek alsof je een soort van korstmos was. Dat gezicht was op zich al erg genoeg, maar het allerergste was toch dat je zelfs niet eens korstmos wás, want korstmos is nuttig — jij zorgt er niet voor dat algen water en mineralen kunnen opnemen en tegen vraat of felle zon beschermd zijn. Jij zorgt voor niks. Hooguit voor overlast. Jij bent nutteloos. 

Wat had ik toen graag, tot nut van het algemeen, soep bedeeld. Of een perkje aangeharkt.

*****

Eenzelfde ontwrichtend gevoel van nutteloosheid overviel me toen ik mijn legerdienst moest vervullen. Ik had gestudeerd, maar kwam met mijn pedagogisch diploma niet verder dan op de nachtelijke winterse heide in een zelf gegraven putje liggen bevriezen, en in een aftandse praalzaal alcohol serveren aan lieden die daarna aan de slag gingen met helikopters of schiettuigen. Des avonds lag ik dan op mijn brits, de ledigheid van dit alles te contempleren. En zo ging een verloren jaar voorbij.

Wat had ik toen graag, tot nut van het algemeen, jongens die amper hun eigen naam konden schrijven iets bijgebracht. Een jaar lang. In ruil voor wat soldij. Bijna gratis, dus.

*****

Gemeenschapsdienst is geen verkeerd idee. Mij lijkt het zelfs iets nobels. Vraag aan iedereen die klaar is met studeren om, alvorens het betaalde werkleven te beginnen, in ruil voor een bescheiden vergoeding iets terug te doen voor de samenleving die die studies mogelijk heeft gemaakt. Wij hebben je leren metselen, metsel jij nu een tijdje voor ons. Wij hebben je leren verplegen, verpleeg jij nu een tijdje voor ons. Wij hebben je leren hersenen opereren, opereer jij nu een tijdje hersenen voor ons. Want wij hebben je nodig. Zonder jou komen we er niet. Wat jij kan, is belangrijk. Jij bent belangrijk. 

Langdurig werklozen zijn volgens mij over het algemeen niet graag langdurig werkloos. Laten we ons niet blindstaren op de hangmatkampioenen. Zoals we ons ook niet hoeven blind te staren op die enkele duurbetaalde entertainers op noppen. Laten we liever eens goed nadenken over hoe we mensen die ervaren dat hun bestaan schier irrelevant is ervan kunnen overtuigen dat hun leven wél zinvol is. Als ze iets doen voor anderen, en daardoor finaal voor zichzelf. Dat ze ertoe doen. 

From → Uncategorized

3 Comments
  1. a zit a hie permalink

    “Wat had ik toen graag, tot nut van het algemeen, soep bedeeld. Of een perkje aangeharkt.”
    Ik destijds ook. Als een volwaardig werknemer zoals art 60 voorziet. Niet als een gestigmatiseerde, geculpabiliseerde en geproblematiseerde wiens bestaan wordt gezien als een schuld die hij aan de rest van de samenleving moet terugbetalen.
    Dat is het verschil tussen werken voor een loon en werken omdat je anders geen aalmoes krijgt.
    Het eerste geeft je waarde. Het tweede neemt ze je af.

  2. a zit a hie permalink

    Overigens maak ik me sterk dat je onder de inzetbare langdurig werklozen waarop dit voorstel mikt, weinig verpleegkundigen, metselaars of hersenchirurgen zal vinden. Die zijn soms al tijdens hun opleiding de samenleving aan het terugbetalen met de belasting die op hun (stagiars)loon geheven wordt. Een belasting die hoger ligt dan de grijpstuiver die je aan het belasten van een werkloosheidsuitkering overhoudt. Dat is de return op de investering die we als samenleving doen wanneer we iemand onderwijs laten genieten. Als we ons geld al terugvragen nog voor de investering goed en wel gedaan is, tonen we weinig vertrouwen in onze belegging.

Trackbacks & Pingbacks

  1. De dag dat het zonlicht uit het koninkrijk verdween (vangst #46) – Aanlegplaats

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: